اين باره نك يادداشت من راجع به زنون در فقرهٴ فلسفه) و تا چندين قرن نافذترين اثر بود، ولي ممكن نيست بتوان يقين كرد كه به وجود آمدن آن تا چه حد به اواخر سدهٴ چهارم مربوط است.
8. فنآوري يوناني و رومي. لوسيستراتوس1 (حدود 328) نخستين كسي بود كه از صورت انسان قالب گچي تهيه كرد.
آپيوس كلوديوس كايكوس2 آكوا آپيا3 و ويا آپيا4 را در دوره سانسوري خويش بنا كرد (312 تا 308).
9. گياهشناسي يوناني. صرفنظر از نام همهجاگير ارسطو، تنها يك نام مهم است كه بايد در اين فقره ذكر كرد: تئوفراستوس ارسوسي5 (372 تا 288) كه در 322 جانشين استادش در لوكيوم شد و تنها تالي اوست. اگر ارسطو نبود، اين عصر را ميشد به نام تئوفراستوس ناميد. فعاليت جامعالاطراف و دايرةالمعارفي او تحتالشعاع استادش قرار گرفت. در حالي كه گياهشناسي ارسطو مفقود شده، رسالههاي تحسينبرانگيز تئوفراستوس باقي است. جامعيت آنها، در حالي كه بسياري از معلومات گياهشناسي پيش از آن گردآمده را دربر گرفته، او را در صف مقدم گياهشناسان همهٴ اعصار قرار ميدهد. يكي از دوستان تئوفراستوس موسوم به فانياس6 رسالهاي دربارهٴ گياهان نوشت.
10. جغرافيا، زمينشناسي و هواشناسي يوناني. كتاب پريپلوس اسكولاكسي7 (دربارهٴ هوا از اسكولاكس) احتمالاً در اثناي 360 تا 347 نوشته شده بود. افوروس كومي8 مورخ (كه هماكنون از او سخن خواهم گفت) به مباني جغرافيايي تاريخ اهميت فراواني قايل شده است. پوتياس ماسيليايي9 (حدود 330) تا بريتانيا ناوپيمايي كرد و احتمالاً به منطقهٴ قطبي رسيد. او به تأثير ماه در مد دريا توجه كرد. از 327 تا 325، نيارخوس10 درياسالار اسكندر از جهلم و سند سرازير شد و از راه دريا به شوش بازگشت. ديكايارخوس مسينايي11 به اندازهگيريهاي زمينپيمايي پرداخت و ارتفاع كوهها را برآورد كرد، و رسالههاي جغرافيايي نوشت؛ او به تأثير خورشيد در مد درياها توجه كرد.
تئوفراستوس رسالهاي دربارهٴ سنگها نوشت.
ارسطو و تئوفراستوس دربارهٴ هواشناسي نوشتند و گزارش ارسطو قديمترين گزارش نظاممند در اين باره است.